Dil ve Anlatım 9(TÜRKÇENİN GELİŞİM EVRELERİ)

1. Tek Heceli (Yalınlayan) Diller:

 

a) Bu dillerin sözcükleri tek hecelidirler ve ekalmazlar.

b) Sözcükler cümle içinde değişikliğe uğramazlar yanisözcüklerin çekimleri yoktur.

c) Cümle tek heceli sözcükler dizisindenibarettir.

d) Sözcüklerin görevi cümledeki yerinden anlaşılır. Bunedenle cümle dışındaki sözcüklerin ad, sıfat, belirteç veya eylem olupolmadıkları anlaşılmaz.

e) Şekil olarak birbirine çok benzeyen sözcükleri ayırmakiçin zengin bir vurgu sistemi geliştirilmiştir.

f) Yeni anlam ve kavramlar; yeni sözcüklerle birleştirmeveya vurgulamayla karşılanır. Bir sözcük değişik tonlarda söylendiğinde farklıon on beş kazanır.Çince, Tibetçe, Siyamca, Laosça veGüneydoğu Asya dilleri bu gruba girer.

 

Çince ve Tibetçedir. Vietnam dili, bazı Himalâya veAfrika dilleri ile Endonezya dilleri de bu gruba girer.(1)

 

 

2. Bitişken (Eklemeli) Diller:

 

a) Bu dillerde sözcük köklerideğişmez.

b) Sözcüklere birtakım ekler getirilerek yeni sözcüklerelde edilir. Türetilen sözcüklerle kök arasında anlam ilişkisivardır.

c) Sözcüklere getirilen eklerle cümle içindekisözcüklerin görevlerinde değişiklik yapılabilir.

d) Kök ile ekler açık bir şekilde birbirinden ayırtedilebilir.

e) Bazı dillerde ekler sözcüğün sonuna, bazılarında isesözcüğün başına gelebilir. Türkçemizde ekler sözcüğün başınagetirilir.

 

Türkçe, Moğolca,Mançuca, Tunguzca, Korece, Japonca, Fince, Macarca gibi diller (Ural – Altay dilailesi) bu gruba girer.

 

Türkçeden başkaMoğolca, Mançuca ve TunguzcagibiAltay dilleri ileFince, Macarca ve SamoyetçegibiUral dilleri yer almaktadır. Ufak bazı ayrılıklar ileJaponcave bazı Afrika, Asyadilleri de bu gruba girer.

 

 

 

 

 

3. Bükünlü (Çekimli) Diller: Bükün, çekim sırasında kökün, özellikle kökteki ünlünün değişmesidir.

 

a) Bu dillerde tek heceli ve çok heceli sözcük kökleri vardır.

b) Yeni sözcükler türetilirken ve çekim sırasında çoğu kez sözcük köklerinde önemli değişiklikler olduğu gibi, sözcük kökündeki asıl sesleri yeni sözcükte de bulmak mümkündür.

c) Yeni anlam ve kavramlar anlatan sözcükler, kökün içten kırılmasıyla aldığı değişik şekillerle karşılanır.

d) Bükünlü diller, kendi aralarında kök bükünlü ve gövde bükünlü olmak üzere ikiye ayrılır. Arapça kök bükünlü; Almanca, İngilizce, Fransızca gövde bükünlü dillerdendir.

 

Bu grubun en tipik örneği Arapçadır. …İngilizce, Almanca,

                                                 Türk Dilinin Tarihi Gelişimi ve Türkiye Türkçesi

 

                                                                    TÜRKÇENİN GELİŞİM EVRELERİ

                                                                      İLK TÜRKÇE 

                                                                      ANA TÜRKÇE

                                                                       ESKİ TÜRKÇE

 

Göktürk Dönemi                                          Uygur Dönemi                                               Karahanlı Dönemi

Göktürk Yazıtları                                             Altın Yaruk                                                        Kutadgu Bilig

(Orhun Abideleri)                                            Irk Bitig                                                              Divanü Lûgatiit-Türk

                                                                         Sekiz Yükmek                                                    Atebetü’l-Hakayık

                                                                             Divan-ı Hikmet

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

BATI TÜRKÇESİ                                                                        KUZEY – DOĞU TÜRKÇESİ

 

 Eski Anadolu Türkçesi Dönemi                             Kuzey Türkçesi                       Doğu Türkçesi

Osmanlı Türkçesi Dönemi                              (Kıpçak Türkçesi) Dönemi   (Çağatay Türkçesi) Dönemi

Çağdaş Dönem                                                                                   Çağdaş Dönem

1-Türkiye Türkçesi                                                                            1-Kazak Türkçesi

2-Azeri Türkçesi                                                                                2-Kırgız Türkçesi

3-Türkmen Türkçesi                                                                         3-Özbek Türkçesi

4-Gagavuz Türkçesi                                                                          4-Uygur Türkçesi

                                                                                                             5-Tatar Türkçesi

 

III. ALTAY DİLLERİNİN ORTAK ÖZELLİKLERİ

 

Türkçenin de içinde bulunduğu Altay dilleri arasındaki yapısal benzerlikler şunlardır:

 

1. Bu diller eklemeli dillerdir.

2. Kelimeler sona ek alır, ön ek sistemi yoktur.

3. Türetim ve çekim sırasında köklerde değişiklik olmaz.

4. Söz diziminde asıl öge sonda bulunur. Yani cümlede yüklem sonda bulunurken tamlamalarda tamlanan öge sonda bulunur.

5. Bu dillerde ses uyumları vardır.

6. Bu dillerin kelimelerinde cinsiyet yoktur. Bazı dillerde eril ve dişil kelimeler vardır. Örneğin İngilizcede she zamiri yalnız kadınlar için kullanılır. Altay dillerinde böyle bir özellik yoktur.

7. Sayı sıfatlarından sonra tekil isim kullanılır. Birçok kişiler değil, birçok kişi şeklinde

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Yorum Yaz
Arkadaşların Burada !
Arkadaşların Burada !